Deformiteti kičme kao što su kifoza i skolioza su sada skoro već svakodnevno viđeni problemi koji utiču na pravilno poravnanje i funkciju kičme, što može uzrokovati bol, nelagodnost, pa čak i ozbiljne komplikacije ako se ne leče. Ovi deformiteti mogu biti prisutni od rođenja (kongenitalni) ili se razviti tokom života (stečeni).
U toku evolucije, stvorene su fiziološke krivine kičmenog stuba:
- Lordoza u vratnom i donjem delu leđa (gledano sa strane, lordoza je krivina kičmenog stuba ka napred)
- Kifoza u grudnom delu (krivina kičmenog stuba ka nazad)
1. Kifoza
Šta je kifoza?
Kifoza kičme je abnormalna zakrivljenost kičme prema napred u gornjem delu leđa tzv. “grba” ili “torakalna kifoza”.
Ovo je prirodni zakrivljenost kičme, ali kada je previše izražena, može uzrokovati bol i druge probleme sa funkcijom kičme.
Uzroci kifoze
Može biti provocirana dugotrajnim, nepravilnim stajanjem, sedenjem u školi, kancelariji, za kompjuterom…
- Idiopatska kifoza – najčešći oblik, kada uzrok nije poznat. Obično se javlja u adolescenciji.
- Kongenitalna kifoza – deformitet koji je prisutan od rođenja
- Posturalna kifoza – razvija se kao rezultat lošeg držanja tela, najčešće kod dece i mladih ljudi. Provocirana je dugotrajnim, nepravilnim stajanjem, sedenjem u školi, kancelariji, za računarom.
- Hirurške ili medicinske komplikacije – određene bolesti kao što su osteoporoza (gubitak gustine kostiju), artritis ili lezije kičme mogu izazvati sekundarnu kifozu.
Simptomi kifoze
- Protruzija glave (glava je pomerena ka napred),
- Okrugla ramena ( podignuta naviše i savijena ka napred),
- Naglašenu krivinu u grudnom delu leđa,
- Abdukcija lopatica (pomerene su lopatice od kičmenog stuba),
- Relaksacija trbušnog zida,
- Savijena kolena.
Takođe se osim ovih fizičkih promena javlja i umor, ukočenost (najviše u vratnoj, grudnoj i rameno – lopatičnoj regiji), bol, poteškoće sa disanjem, glavobolje, vrtoglavice što sve dovodi do smanjenog kvaliteta života.
Da li se kifoza može ispraviti?
Kifoza kod dece može se često ispraviti, zavisno od njenog uzroka i težine. U manjim slučajevima, fizička terapija i korektivne vežbe mogu pomoći u jačanju mišića leđa, poboljšanju držanja tela i smanjenju nelagodnosti. Takođe, nošenje steznika može biti korisno za podršku kičmi. Za roditelje koji se pitaju kako ispraviti kifozu, važno je započeti lečenje na vreme kako bi se postigao najbolji rezultat. U težim slučajevima, kada zakrivljenje uzrokuje ozbiljne probleme, kao što su bolovi ili problemi sa disanjem, možda će biti potrebna operacija. Rano lečenje obično daje bolje rezultate.
2. Lordoza
Lordoza je stanje koje se karakteriše prekomernim zanošenjem kičme prema napred u području vrata (cervikalna lordoza) ili donjeg dela leđa (lumbalna lordoza). U normalnom položaju, kičma ima blagi prirodni zakrivljen oblik, ali u slučaju lordoze ovaj zakrivljeni oblik postaje prekomeran.
Simptomi lordoze
Uzroci lordoze mogu biti različiti i uključuju genetske faktore, loše držanje, slabost mišića trupa, povrede, ili čak određene bolesti. Kada se postavi pitanje do koje godine se može ispraviti kičma, najlakši period za ispravljanje lordoze je tokom adolescencije, dok je kod odraslih potrebna specifična terapija i pristup. Ispravljanje kičme kod odraslih može biti moguće, ali sa izazovima, i obično zahteva fizičku terapiju, vežbe i u nekim slučajevima hirurške zahvate. Lordoza vežbe mogu pomoći u smanjenju bolova i poboljšanju držanja tela, jer ciljaju mišiće leđa i trupa, jačajući ih i povećavajući fleksibilnost.
3. Skolioza kičme
Skolioza kičme je bočno zakrivljene kičme (sa strane), obično u obliku slova “S” ili “C”. Ovo je stanje koje može zahvatiti bilo koji deo kičme, ali najčešće se javlja u grudnom (gornjem) ili lumbalnom (donjem) delu kičme. Ovaj deformitet često može biti praćen rotacijom pršljena, samim tim i rotacijom rebara i grudnog koša. Utiče na celo telo i dovodi do asimetrije.
Skolioze često delimo u dve velike grupe:
- Funkcionalne skolioze – ne dolazi do rotacije pršljenova, nemaju rebarnu grbu i radiografski imaju blago krivinu. Najčešće nastaju sekundarno kao posledica razlike u dužini ekstremiteta, stečene loše navike pri sedenju i stajanju i drugim položajima i aktivnostima.
- Strukturalne skolioze – pored krivljenja kičme bočno, rotiraju se i pršljenovi i samim tim stvaraju grbu. Ovaj tip skolioze je prisutan pri svim položajima tela i praćen je promenama na kičmenim pršljenovima.
Uzroci skolioze:
- Idiopatska skolioza – najčešći oblik skolioze koji se javlja u adolescenciji i nema poznatog uzroka
- Kongenitalna skolioza – ovaj oblik nastaje zbog abnormalnog razvoja kičmenih pršljenova u materici.
- Neurološka skolioza – može se razviti zbog neuroloških poremećaja kao što su cerebralna paraliza ili mišićna distrofija, koji utiču na mišiće i kosti.
- Degenerativna skolioza – razvija se usled degenerativnih promena u zglobovima kičme, obično kod starijih osoba.
- Posttraumatska skolioza – razvija se usled povrede kičme
Simptomi skolioze:
- Nejednaka ramena ili kukovi (denivelaciju ramena i kukova) – jedno rame ili kuk može biti više od drugog, što je očigledno prilikom stajanja.
- Asimetričan izgled leđa – jedan deo leđa može biti izbočen, a druga strana uvučena zbog zakrivljenosti.
- Izbočena rebra
- Pojave grbe na leđima
- Glava nije centrirana
- Bol u leđima
- Problemi sa disanjem – u težim slučajevima kada zakrivljenost utiče na pluća i dijafragmu, može doći do smanjenja kapaciteta pluća
- Otežan hod i svakodnevni život
Dijagnostika deformiteta kičme
- Fizikalni pregled – lekar pregleda držanje tela, vrši se merenje nagiba zakrivljenosti i obraća pažnju na asimetriju tela
- Rendgenski snimak – koristi se kod tačnog utvrđivanje deformiteta. Može se snimati cela kičma od jednom (skanimetrija) ili svaki deo kičme posebno.
- MR ili CT snimak – u nekim slučajevima, MRI ili CT mogu biti potrebni za precizniju dijagnozu, naročito kada postoji sumnja na neurološke ili koštane abnormalnosti.
Da li se skolioza može ispraviti?
Lečenje skolioze obuhvata par metoda, kojima je za cilj da se osobi sa skoliozom pomogne da ima što normalniji i komforniji život.
- Fizikalna terapija – vežbe za skoliozu
- Nošenje ortopedskih aparata
- Lekovi protiv bolova
- Operacija skolioze u teškim slučajevima
- Kod lakših slučajeva skolioze kod dece se preporučuje samo redovno praćenje
Kod ovih deformiteta kičme najvažnije je redovno terapijsko vežbanje, koje je prilagođeno svakom pacijentu na osnovu deformiteta i tipa krivine a cilj je da se koriguje posturalna asimetrija i smanji ugao krivine čak i kod odraslih.
Ciljano se jačaju oslabljeni mišići trupa što pogoduje većoj stabilnosti kičme, dok istezanje skraćenih mišića uzrokuje poboljšanje posture čitavog tela.
Prevencija i održavanje zdravlja kičme
Dobra postura je dobra prevencija.
Neki deformiteti kičme nisu preventabilni, postoje koraci koji se mogu preduzeti kako bi se sprečili ili smanjili problemi sa kičmom tokom života:
- Pravilno držanje tela – tokom sedenja i stajanja, može dovesti do smanjenja rizika od razvoja skolioze i kifoze.
- Vežbe za jačanje mišića leđa – jačanje mišića leđa i trupa može pomoći u održavanju pravilnog držanja i smanjenju opterećenja na kičmu.
- Redovna fizička aktivnost – plivanje, trčanje, šetnje ili joga, mogu pomoći u očuvanju fleksibilnosti i snage kičme
- Pravilno podizanje težine – pravilne tehnike podizanja težine mogu smanjiti rizik od povreda kičme i nastajanja deformiteta
Poliklinika OrtoMD u sklopu svojih usluga, ima tim lekara i fizijatra koji su najbolji u svojim poljima a to se najviše vidi i po ostvarenim rezultatima i zadovoljnim pacijentima.
Ako imate problema sa kičmom ili želite da saznate više, slobodne nas pozovite ili zakažite pregled ovde.
Poliklinika ORTO MD
SPECIJALISTIČKA ORDINACIJA ZA ORTOPEDIJU
Futoška 117,
21000, Novi Sad,
Telefon: +381 (21) 382 20 93
Email: ortopedijamd@gmail.com
